از مکه و مدینه چه بخریم: خرما، سوغات و قیمت‌ها
راهنمای عملی خرید در مکه و مدینه: کدام خرما را بخریم و قیمتش چقدر است، زائران و مهمانان چه سوغاتی می‌برند، کجا خرید کنیم، آب زمزم را چگونه ببریم، بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده چگونه کار می‌کند و هنگام بازگشت به اندونزی یا ازبکستان چه سقف‌های گمرکی هست.
بیشتر مهمانان مکه و مدینه با یک فهرست کوتاه برمی‌گردند: خرما، جانماز، تسبیح، عطر، لباس و شیرینی برای خانواده. قیمت‌ها بسته به فروشگاه و کیفیت بسیار فرق می‌کند و چند قاعده، از بطری زمزم تا سقف گمرکی، به‌راحتی از یاد می‌رود. در این راهنما گزینه‌های اصلی با قیمت‌هایی که توانسته‌ایم تأیید کنیم، تاریخ منابع و محل‌های خرید گرد آمده است.
ZiyaraGo یک سرویس اطلاع‌رسانی مستقل است، نه فروشنده. قیمت‌ها بسته به فصل و فروشگاه تغییر می‌کند و قوانین ایرلاین‌ها و گمرک هم عوض میشود؛ پس ارقام را راهنما بدانید و پیش از پرداخت یا بستن چمدان بررسی کنید.
فهرست کوتاه: چه چیزی به خانه می‌برند
خرمای مدینه معروف‌ترین هدیه است: عجوه، سکری، خلاص و مبروم در جعبه و به‌صورت وزنی فروخته میشود. از خریدهای رایج دیگر جانماز، تسبیح، عبا و ثوب، روسری، عطر عربی و شکلات پسته‌ای است. بطری آب زمزم را ایرلاین‌ها جداگانه رسیدگی می‌کنند و در خریدهای بزرگ میتوان بخشی از مالیات را از طریق بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده پس گرفت.
اما درباره محل‌های خرید، مرکز عمدهفروشی مکه بازار الکعکیه است و در مدینه چند بازار خرما و مزرعه هست. برای رفت‌وآمد میان فروشگاه‌ها و هتل راهنمای ما را ببینید: رفت‌وآمد در مکه و مدینه.
خرما: ارقام و قیمت هر کیلوگرم
برای خرمای مدینه فقط یک جدول قیمت تاریخ‌دار هست، از خرده‌فروش House of Saud (17 آوریل 2026). بازه‌ها برای هر کیلوگرم به ریال سعودی است و به اندازه، کیفیت و بسته‌بندی بستگی دارد.
| رقم | قیمت هر کیلوگرم (ریال) | توضیحات |
|---|---|---|
| عجوه | 35–100 | معروف‌ترین خرمای مدینه؛ قیمت به اندازه و نوع بستگی دارد |
| مبروم | 30–60 | خرمای نرم و بلند |
| خلاص | 30–70 | نرم و شیرین |
| سکری | 25–60 | بسیار شیرین، محبوب برای هدیه |
| صفاوی | 20–40 | تیره‌تر و سفت‌تر |
| خضری | 15–30 | کمترین قیمت در جدول |
خرما را کجا بخریم
در مدینه، House of Saud بازار مرکزی خرما نزدیک مسجد النبی را محل خرید خرما معرفی می‌کند و در شهر مزرعه‌ها و باغهایی هستند که به مهمانان خرما میفروشند، مانند مزرعه خرمای أریاف طیبه، کرانیف النخیل و مزرعه المربد. در مکه در بازار الکعکیه خرمای بسته‌بندی‌شده برای هدیه میفروشند و در همان منطقه بازار میوه و سبزی جداگانه‌ای کار می‌کند.
پیش از خرید قیمت را در دو یا سه مغازه مقایسه کنید. خرمای بسته‌بندی خلأ بیشتر دوام می‌آورد و سفر در چمدان را بهتر تحمل می‌کند و یک جعبه کوچک آزمایشی راه ساده‌ای برای سنجش کیفیت پیش از خرید یک کیلوگرم است.
- Aryaf Taibah Dates Farm — تا مسجد النبی: 4.1 کیلومتر خط مستقیم
- Karaneef Al Nakheel — تا مسجد النبی: 14.5 کیلومتر خط مستقیم
- Al Marbad Farm — تا مسجد النبی: 3.3 کیلومتر خط مستقیم
- بازار میوه و سبزی الکعکیه — تا مسجدالحرام: 6.2 کیلومتر خط مستقیم
سوغات‌های دیگر و قیمت‌های معمول
مرکز عمدهفروشی بازار الکعکیه ارزانترین محل برای هدیه‌های عمده است. طبق داده‌های 2023، عبای بزرگسال از 25 تا 150 ریال، عمامه از 15 تا 25 ریال و قوری با استکان‌ها از 70 تا 100 ریال است؛ در 2026 یک زائر از پرداخت 105 ریال برای سه ثوب خبر داد و شکلات پسته‌ای در آن سال هدیه‌ای پرطرفدار بود. سفر با مینی‌بوس از هتل تا مرکز و برگشت طبق گزارش‌ها حدود 30 ریال هزینه داشت.
در مدینه مراکز خرید مانند Al Noor Mall عطر، لباس و شیرینی را با قیمت ثابت میفروشند. ساعت کار در منابع مختلف و فروشگاههای مختلف فرق دارد؛ پس پیش از رفتن زمان به‌روز را از هتل بپرسید.
- بازار الکعکیه (Al Kakiyyah, Kakiyah) — تا مسجدالحرام: 5.2 کیلومتر خط مستقیم
- Al Noor Mall — تا مسجد النبی: 3.6 کیلومتر خط مستقیم
آب زمزم: چگونه به خانه ببریم
آب زمزم را فرودگاه و ایرلاین رسیدگی می‌کنند و نمی‌توان آن را ساده در چمدان گذاشت. طبق راهنمایی که 18 مه 2026 به‌روز شد، قاعده معمول این است: یک بطری مهرومومشده 5 لیتری که از باجه رسمی فرودگاه خریده شده و هنگام تحویل بار به‌صورت یک قطعه جداگانه تحویل داده میشود؛ قیمت آن در نقطه فروش مدینه طبق گزارش‌ها 12.50 ریال بود. ایرلاین‌ها با هم فرق دارند و صفحه‌هایشان همیشه هماهنگ نیست؛ پس پیش از سفر قاعده را از ایرلاین خود بپرسید.
بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده برای گردشگران
Khaleej Times در 7 اوت 2025 گزارش داد که از 18 آوریل 2025 گردشگران غیرمقیم بالای 18 سال میتوانند مالیات بر ارزش افزوده را از طریق Global Blue پس بگیرند. شرایطی که نقل کرد: حداقل خرید 500 ریال، حداکثر سه رسید در یک روز از یک فروشگاه، تأیید در باجه فرودگاه ظرف 90 روز و حمل کالا در بار دستی؛ بازپرداخت نقدی تا 5,000 ریال در روز است. غذا و نوشیدنی مستثنا هستند؛ پس خرما و شیرینی بعید است شامل شود. فهرست فرودگاه‌ها و فروشگاههای شرکت‌کننده تغییر می‌کند؛ از فروشگاه فرم tax-free بخواهید و پیش از تکیه بر آن فهرست فرودگاه‌ها را بررسی کنید.
گمرک هنگام بازگشت به خانه
اندونزی: آیین‌نامه PMK 34/2025 که از 6 ژوئن 2025 اجرا میشود و انجمن مشاوران مالیاتی IKPI آن را بازگو کرده است، برای مسافران عادی سقف معافیت گمرکی 500 دلار آمریکا برای هر نفر قائل است و برای مبلغ مازاد 10 درصد عوارض می‌گیرد. برای زائران حج سقف بالاتر است: 2,500 دلار. از عمره نامی نیامده است؛ پس به سقف معمول تکیه کنید و از Bea Cukai بپرسید.
ازبکستان: Kun.uz در 26 نوامبر 2025 سقف معافیت گمرکی را برای مسافران هوایی که دست‌کم سه روز در خارج بوده‌اند 1,000 دلار، برای راه‌آهن یا مسیر رودخانه‌ای 500 دلار و برای خودرو 300 دلار گزارش داد. سقف پول نقد، طلا و عطر در گزارش‌های مختلف فرق دارد؛ پس پیش از بستن چمدان صفحه کمیته گمرک را بررسی کنید.
توصیه‌های خرید
ریال سعودی نقد را با اسکناس‌های کوچک همراه داشته باشید؛ فروشگاههای بزرگ کارت می‌پذیرند. در بازارها و مراکز عمدهفروشی چانه‌زنی عادی است و خرید چند چیز از یک مغازه معمولاً قیمت را پایین می‌آورد. بسیاری از کالاهای بازار از چین یا بنگلادش آورده میشود، نه از عربستان؛ پس اگر محصول بومی می‌خواهید درباره منشأ بپرسید و عطر و عود را از فروشگاهی که به آن اعتماد دارید بخرید، زیرا جنس تقلبی فراوان است.
پیش از پرواز برگشت چمدان را وزن کنید: خرما، کتاب و جانماز سنگین‌تر از آنچه به نظر می‌رسد هستند و سهمیه بار ایرلاین برقرار است.
چگونه انتخاب کردیم
این راهنما را بر پایه جدول قیمت تاریخ‌دار House of Saud، گزارش‌های رسانه‌های اندونزی و عربستان، مطلب Khaleej Times درباره بازپرداخت مالیات برای گردشگران، بازگویی آیین‌نامه اندونزیایی PMK 34/2025، Kun.uz برای ازبکستان و راهنمای زمزم به‌روزشده در مه 2026 تهیه کردیم و همه چیز را با کلمات خودمان بازنویسی کردیم. برای هر رقم تاریخ منبع آمده است. ارقامی را که منابع درباره آن‌ها اختلاف دارند، مانند سقف گمرکی طلا و پول نقد، نیاورده‌ایم.
توصیه‌ها
- پیش از خرید خرما قیمت را در دو یا سه مغازه مقایسه کنید و یک جعبه کوچک آزمایشی بردارید.
- برای چمدان خرمای بسته‌بندی خلأ بخرید.
- زمزم را در یک بطری مهرومومشده 5 لیتری از باجه رسمی ببرید و قاعده را از ایرلاین بپرسید.
- از فروشگاه فرم بازپرداخت مالیات بخواهید و کالاها را برای تأیید در بار دستی نگه دارید.
- پیش از جمع‌کردن چمدان سقف گمرکی کشور خود را بررسی کنید: 500 دلار برای مسافران اندونزی و بیشتر برای زائران حج.
پرسش‌ها و پاسخ‌ها
خرمای عجوه در مدینه چقدر قیمت دارد؟
House of Saud در 17 آوریل 2026 بسته به اندازه و نوع، 35 تا 100 ریال برای هر کیلوگرم ذکر کرد.
آیا میتوان آب زمزم را با هواپیما برد؟
طبق قاعده معمولی که در مه 2026 گزارش شد، میتوان یک بطری مهرومومشده 5 لیتری را که از باجه رسمی فرودگاه خریده‌اید و هنگام تحویل بار تحویل می‌دهید برد. این را از ایرلاین خود بپرسید.
آیا گردشگران در عربستان میتوانند مالیات بر ارزش افزوده را پس بگیرند؟
از 18 آوریل 2025 گردشگران غیرمقیم بالای 18 سال میتوانند از طریق Global Blue مالیات خریدهای از 500 ریال را پس بگیرند؛ بازپرداخت ظرف 90 روز در باجه فرودگاه تأیید میشود. غذا و نوشیدنی مستثنا هستند.
سقف معافیت گمرکی برای مسافران اندونزی چقدر است؟
طبق PMK 34/2025 که از 6 ژوئن 2025 اجرا میشود، 500 دلار برای هر مسافر عادی و 2,500 دلار برای زائران حج.
ارزانترین سوغات در مکه را کجا بخریم؟
بازار عمدهفروشی الکعکیه، حدود 8 کیلومتر از حرم، لباس، جانماز، تسبیح، خرما و هدیه را ارزانتر از فروشگاههای نزدیک حرم میفروشد.
خرما را در مدینه کجا بخریم؟
در بازار مرکزی خرما نزدیک مسجد النبی و در مزرعه‌ها و باغهایی که به مهمانان خرما میفروشند، مانند أریاف طیبه.
با کمک هوش مصنوعی تهیه شده و توسط تیم ZiyaraGo بررسی شده است. سیاست تحریریه